3 kwietnia 1948 roku wszedł w życie Program Odbudowy Europy (European Recovery Program) potocznie zwany Planem Marshalla. Tego dnia inicjatywę zatwierdził Kongres USA i od razu ją podpisał prezydent Harry Truman.
Plan miał na celu pomoc w Europie, która była zniszczona przez drugą wojnę światową. Po raz pierwszy taką inicjatywę przedstawił sekretarz stanu generał George C. Marshall podczas swojego przemówienia na Uniwersytecie Harwarda (5 czerwca 1947 roku). Program pomocy obejmował przede wszystkim dostawy żywności i surowców. Nie wynikał tylko z altruizmu, ale chodziło też o to, żeby w zrujnowanej Europie powstrzymać rozwój wpływów komunistów. Aby nie wyglądało, że plan jest skierowany przeciwko Sowietom zaproszono do niego także Bułgarię, Czechosłowację, Węgry, Polskę, Rumunię i Jugosławię. Rozmowy rozpoczęły się w lipcu 1947 roku. Na początku premier polski Józef Cyrankiewicz wyraził zainteresowanie inicjatywą, ale po kilku dniach na polecenie Stalina władze komunistyczne odmówiły uczestnictwa w programie. To samo dotyczyło pozostałych państw bloku wschodniego, jak i władz radzieckiej strefy okupacyjnej w Niemczech. Józef Stalin obawiał się wpływu propagandowego planu.
Tymczasem państwa Europy Zachodniej skorzystały z pomocy co pozwoliło im odbudować częściowo gospodarkę i skonsolidować się wokół rozwoju demokracji i kapitalizmu. Komuniści we Francji i Włoszech stracili wpływy, a z czasem zaczęły wygrywać tendencje pokojowej współpracy gospodarczej w postaci EWG.
Pomoc opiewała na sumę prawie 13 miliardów ówczesnych dolarów USD (dziś w przeliczeniu byłoby to jakieś 10 razy więcej). Najwięcej otrzymała Wielka Brytania – 3,2 mld, następnie Francja 2,7mld, Włochy – 1,5 mld i Niemcy Zachodnie 1,4 mld.
Informacje czerpałem z: W. Roszkowski, Półwiecze. Historia polityczna świata po 1945 roku, Warszawa 2002.
Więcej informacji znajdziecie też na stronach: https://polskieradio24.pl/artykul/814773,plan-marshalla-pomoc-dla-zrujnowanej-europy i https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/108098,Odrzucona-pomoc-Rezygnacja-panstw-bloku-wschodniego-z-udzialu-w-planie-Marshalla.html#:~:text=8%20lipca%201947%20r.%20Stalin%20odm%C3%B3wi%C5%82%20udzia%C5%82u,pomocy%20dla%20pa%C5%84stw%20Europy%20po%20II%20wojnie
Zdjęcie pokazuje żniwiarkę zakupioną dla austriackich rolników z pieniędzy planu: Imagno/Corbis